A nawet cztery! Tak, nowe prawo restrukturyzacyjne wprowadziło cztery rodzaje postępowań mających zastosowanie do dłużnika dążącego do zapobiegnięcia upadłości likwidacyjnej.

Celem postępowania restrukturyzacyjnego (4) jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.

Każde z postępowań może być przeprowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością.

Nowa definicja: dłużnik zagrożony niewypłacalnością to taki, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny.

Rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych:

  • Postępowanie o zatwierdzenie układu;
  • Przyspieszone postępowanie układowe;
  • Postępowanie układowe;
  • Postępowanie sanacyjne.

Co do zasady postępowanie restrukturyzacyjne wszczyna się na wniosek dłużnika, którym może być przedsiębiorca w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, spółka z .o.o. i spółka akcyjna nieprowadząca działalności gospodarczej, wspólnik spółki osobowej ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, a także wspólnik spółki partnerskiej.

Często można spotkać się z opinią, że jeżeli trwa postępowanie upadłościowe spółki z o.o. to wystąpienie z żądaniem wobec członków zarządu opartym na art. 299 § 1 ksh jest przedwczesne.

Jednym z najważniejszych argumentów jakie przemawiają za powyżej przytoczonym stanowiskiem jest uznanie, że dopiero z chwilą zakończenia postępowania upadłościowego będzie możliwe stwierdzenie, czy i w jakim zakresie egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna. Jeżeli nie wiadomo, czy wierzyciel uzyska choćby częściowe zaspokojenie wierzytelności w toczącym się postępowaniu upadłościowym, próba przerzucenia odpowiedzialności na członków zarządu za powstałe zadłużenie jest przedwczesna. Zgłoszenie wierzytelności do masy upadłości, uwzględnienie jej na liście wierzytelności, utwierdza w przekonaniu, że wierzyciel może zostać zaspokojony.

W mojej ocenie nic bardziej mylnego!

Postępowania upadłościowe niekiedy trwają długo, a nawet bardzo długo. Często już na samym początku, oczywiście przy profesjonalnym rozeznaniu w sprawie wiadomo, że środki uzyskane z likwidacji masy upadłości pokryją jedynie powstałe koszty i nie wystarczą w żadnym zakresie na zaspokojenie wierzycieli.

W takiej sytuacji nie powinieneś czekać na zakończenie postępowania upadłościowego, nie powinieneś także obawiać się, że Twoje roszczenie wobec członków zarządu zostanie uznane jako przedwczesne. Najnowsze orzecznictwo potwierdza, że fakt dochodzenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, toczącym się wobec spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie stanowi przeszkody do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko członkowi zarządu tej spółki.

Bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, wierzyciel może wykazać za pomocą wszelkich środków dowodowych. Przesłankę tę można uznać za spełnioną również przed zakończeniem postępowania upadłościowego.

Dane jakie wierzyciel może uzyskać w zakresie możliwości finansowych masy upadłości mogą być dostateczne do uznania o bezskuteczności egzekucji. Wprowadzenie automatyzmu i przyjęcie, że samo ogłoszenie upadłości spółki świadczy już o bezskuteczności egzekucji jest też błędne, dlatego w mojej ocenie należy zebrać wszystkie składniki występujące w toku postępowania upadłościowego i dopiero wtedy podjąć decyzję o wystąpieniu przeciwko członkom zarządu.

Analiza przebiegu konkretnego postępowania upadłościowego, m.in. ilości wierzycieli, listy wierzytelności z uwzględnieniem kolejności zaspokajania wierzycieli, może przed formalnym zakończeniem postępowania upadłościowego wskazywać jednoznacznie na brak możliwości zaspokojenia z funduszów masy upadłości. W takiej właśnie sytuacji wierzyciel może przed zakończeniem postępowania upadłościowego prowadzonego wobec spółki wystąpić z żądaniem zapłaty przeciwko członkom zarządu.

Oczywiście, przyznanie racji wierzycielowi/powodowi w postępowaniu o zapłatę przeciwko członkom zarządu, oprócz udowodnienia bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, wymaga zaistnienia kumulatywnie innych przesłanek, chociażby, że wierzytelność powstała w dacie pełnienia funkcji w zarządzie przez osobę pozwaną.

Na ocenę prawa restrukturyzacyjnego przyjdzie jeszcze czas. Oczywiście prawo restrukturyzacyjne nie wyeliminowało klasycznego postępowania upadłościowego, polegającego na likwidacji majątku upadłego.

Wyobrażasz sobie wyścig dłużnika i wierzyciela w celu złożenia wniosku restrukturyzacyjnego i wniosku o ogłoszenie upadłości? Kto będzie szybszy?

Z perspektywy osoby składającej wniosek restrukturyzacyjny ma to mniejsze znaczenie, dlatego, że w sytuacji, gdy do sądu wpłynie wniosek o ogłoszenie upadłości i wniosek restrukturyzacyjny, zgodnie z wprowadzoną przez prawo restrukturyzacyjne zasadą pierwszeństwa, sąd przystąpi do rozpoznania wniosku restrukturyzacyjnego.

Osobiście uważam, że nie wszystkie działania dłużnika podjęte w ramach postępowania restrukturyzacyjnego będą „etyczne”, dlatego będzie dochodziło do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego lub odmowy zatwierdzenia układu. W takiej sytuacji dążąc do najbardziej efektywnego zabezpieczenia swoich interesów powinieneś Wierzycielu złożyć uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości. Takie działanie daje Ci możliwość ciągłego zabezpieczenia majątku dłużnika w czasie od umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego lub odmowy zatwierdzenia układu do czasu prawomocnego rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości.

Termin na złożenie uproszczonego wniosku o ogłoszenie upadłości jest tożsamy z terminem przewidzianym do złożenia zażalenia na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego albo postanowienie o odmowie zatwierdzenia układu.

Legitymację czynną do złożenia uproszczonego wniosku o ogłoszenie upadłości posiada każda osoba uprawniona do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika.

Nowelizacja prawa upadłościowego wprowadzona od 1 stycznia 2016 roku dotknęła również postępowania wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, tzw. upadłości konsumenckiej.

Zmiany nie są tak gruntowne, jak te obowiązujące od 31 grudnia 2014 roku. Warto zaznaczyć, że istota upadłości konsumenckiej pozostała bez zmian i nadal głównym celem przyświecającym jest oddłużenie, tzw. nowy start.

To, co istotne dla osób chcących skorzystać z możliwości jakie daje prawo upadłościowe w zakresie konsumentów od 1 stycznia 2016 roku można rozbić na trzy główne zmiany.

Z mojej perspektywy,  co także wynika z rozmów z sędziami orzekającymi w sprawach upadłych konsumentów, największy problem dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej sprawiało ,prawidłowe i odpowiadające wymogom stawianych przez przepisy prawa upadłościowego, przygotowanie wniosku o ogłoszenie upadłości. Pomimo szczegółowego wskazania na elementy jakie powinny znaleźć się we wniosku o ogłoszenie upadłości, często przez błędne przygotowanie wniosku sądy wzywały do uzupełnienia braków formalnych wniosku, co znacznie wydłużało całą procedurę.

Od 1 stycznia 2016 roku sytuacja uległa zmianie. Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony na formularzu, którego wzór jest określony w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Miałem okazję zapoznać się z wzorem takiego formularza i w mojej ocenie jest on bardzo czytelny i wnioski składane w takiej formie (o ile formularz będzie prawidłowo wypełniony) – z całą pewnością przyśpieszą procedurę w przedmiocie ogłoszenia upadłości.

Kolejną bardzo ważną zmianą jest formalne dopuszczenie do możliwości zainicjowania postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości konsumenckiej wierzycieli.

Do 31 grudnia 2015 roku jedynie dłużnik mógł złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Natomiast aktualnie podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku jest zarówno dłużnik jak i wierzyciel. Dla wierzyciela obowiązuje inny wzór formularza.

Sytuacja, w której to wierzyciel składa wniosek o ogłoszenie upadłości swojego dłużnika konsumenta, dotyczy on byłego przedsiębiorcy, w przypadku, gdy po zaprzestaniu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej nie upłynął rok od daty wykreślenia tej osoby z właściwego rejestru. Wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości także byłych wspólników osobowych spółek handlowych oraz osób, które faktycznie prowadzili działalność gospodarczą pomimo jej niezarejestrowania, jeżeli od dnia zaprzestania prowadzenia działalności nie upłynął rok.

Na koniec w mojej ocenie najważniejsza zmiana.

Były przedsiębiorca nie musi już czekać 1 roku od daty wykreślenia z właściwego rejestru aby móc złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jako konsument. Przykładowo jeżeli zakończyłeś prowadzenie działalności z dniem 1 stycznia 2016 roku i dokonałeś w tym samym dniu wykreślenia z właściwego rejestru, to już 2 stycznia 2016 roku możesz złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w oparciu o przepisy dotyczące postępowania wobec konsumentów. Warto pamiętać, że długi wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej (ZUS, Urząd Skarbowy, kontrahenci) będą objęte postępowaniem.

Jeżeli masz pytania w zakresie upadłości konsumenckiej, zachęcam do kontaktu!

Nowy Rok i nowe prawo. Apele, listy i prośby były liczne, ale dalej sądami właściwymi dla postępowań upadłościowych pozostają sądy rejonowe. Natomiast wiele innych, ciekawych zmian obowiązuje od 1 stycznia 2016 roku w zakresie prawa upadłościowego.

Warto zasygnalizować, że 01.02.2018 r. powstanie internetowy Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości (CRRU), który będzie zawierał m.in. wyszukiwarkę prowadzonych spraw upadłościowych, wykaz syndyków, a korzystanie z rejestru będzie bezpłatne.

Tytułem wstępu do poruszania nowych zasad i reguł rządzących chcę, żebyś wiedział, że od 1 stycznia 2016 roku dłużnik będzie miał więcej czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Obowiązujący termin wynosi trzydzieści dni od wystąpienia podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Nowelizacja prawa upadłościowego wprowadziła kolejną przesłankę wyłączającą odpowiedzialność dłużnika za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie.

Definicja niewypłacalności także uległa zmianie – dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Sądem właściwym do rozpoznania sprawy tak jak przeczytałeś na wstępie jest sąd rejonowy, ale miejscowo właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika

Zmian jest o wiele więcej i nie sposób jest je chociażby wymienić w jednym wpisie, dlatego przez najbliższy czas, będziesz mógł przeczytać o tych najbardziej istotnych na moim blogu.